Πανδημία και «ολιστική» ατομική ευθύνη

Η Καγκελάριος Μέρκελ μίλησε πρόσφατα για την πανδημία σε συνέντευξη τύπου που όλοι ανέμεναν με κομμένη την ανάσα. Δίπλα στον Γερμανό Υπουργό Υγείας και τον Πρόεδρο του Ινστιτούτου Robert Koch – έναν από τους εγκυρότερους επιστημονικούς οργανισμούς πανευρωπαϊκά – η πολύ έμπειρη και «ψημένη» πλέον από τις κρίσεις Ευρωπαία Ηγέτιδα, «τα είπε όλα», με αξιέπαινη νηφαλιότητα και σοβαρότητα.

Η συνέντευξη τύπου έλαβε χώρα μία μέρα μετά την τηλεδιάσκεψη των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην οποία συζητήθηκαν θέματα συντονισμού και αλληλοβοήθειας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Βάσιμα μπορεί να υποθέσουμε, ότι όλο το προηγούμενο διάστημα, οι πολιτικοί όλων των κρατών συμβουλεύονται την επιστημονική κοινότητα και καταστρώνουν σχέδια για τη διαχείριση της μεγάλης αυτής υγειονομικής κρίσης, που όπως φαίνεται μόλις ξεκινά. Λίγοι ηγέτες στέκουν ωστόσο σήμερα με την τόλμη και το αίσθημα ευθύνης της Καγκελαρίου μπροστά στους λαούς τους και εξηγούν ευθέως, με απλά και ψύχραιμα λόγια, περί τίνος πρόκειται, μη αφήνοντας περιθώρια για παρερμηνεία, για πανικό, φόβο και παραπληροφόρηση.

Συνοψίζοντας τα λόγια μιας Ηγέτιδας, στην όμορφη εποχή της ωριμότητάς και ειλικρίνειάς της, λέει τα εξής:
Οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι 60% με 70% του πληθυσμού αργά ή γρήγορα θα νοσήσει. Δεν υπάρχει θεραπεία ή εμβόλιο. Η άμεση προτεραιότητα μας είναι να κερδίσουμε χρόνο, για να προστατεύσουμε ευπαθείς ομάδες και να αποτρέψουμε μια ενδεχόμενη υπερφόρτωση του συστήματος περίθαλψης. Τα μέτρα που λαμβάνονται αυτή τη στιγμή έχουν τη λογική αυτή και καλό θα ήταν όλοι να συμβάλλουμε, όσο μπορούμε, προς μια τέτοια κατεύθυνση.

Βρισκόμαστε λοιπόν στην αρχή μιας κρίσης, της οποίας η διαχείριση απαιτεί βραχυπρόθεσμα «πυροσβεστικά» μέτρα, τα οποία ορθώς επικοινωνούνται και λαμβάνονται. Ωστόσο, η διαχείριση μιας κρίσης δεν τελειώνει εκεί, αλλά μάλλον εδώ ξεκινά! Και όπως έχουμε όλοι μερίδιο στο αρχικό στάδιο της διαχείρισης, είναι καλό να συμβάλλουμε όλοι και στη συνέχεια!

Οι τρόποι μέσω των οποίων μπορεί κάποιος να φανεί χρήσιμος είναι πολλοί και φυσικά διαφορετικοί. Η ατομική ευθύνη – θεμέλιος λίθος για μια υγιή κοινωνία – είναι άλλωστε αντικείμενο ερμηνείας και απόρροια λογικής και εύστοχης σκέψης. Και όπως είναι γνωστό, ο φόβος αποτελεί σημαντικό ανασταλτικό παράγοντα ως προς την καθαρότητα της σκέψης. Ο πανικός φυσικά ακόμη περισσότερο.

Δεν συμπεριλαμβάνεται λοιπόν στην ατομική ευθύνη, πρώτα απ’ όλα, η ευθύνη της διαχείρισης των ίδιων μας των φόβων, η χαλιναγώγηση του πανικού, η νηφαλιότητα και η αποδοχή των προκλήσεων μιας κρίσης;;

Συχνά αρκούμαστε να εκτελούμε απλώς τις οδηγίες που μας δίνονται από τον εκάστοτε «αρμόδιο» και αυτό καθησυχάζει την «παιδική» μας συνείδησή, ότι δήθεν έχουμε κάνει το χρέος μας. Πολλά μάλιστα «καλά παιδιά» αισθάνονται την ανάγκη να νουθετήσουν ή και να κατακρίνουν τους υπόλοιπους, με τρόπο που διχάζει και είναι αν μη τι άλλο αντιπαραγωγικός. Είναι αυτός ο τρόπος για να αντιμετωπίζει μια σύγχρονη κοινωνία ενήλικων σκεπτόμενων ανθρώπων – πολιτών, με την αρχαιοελληνική έννοια – τις εκάστοτε προκλήσεις κάθε εποχής;;

Ζούμε σίγουρα σε ταραγμένους καιρούς. Η μία κρίση διαδέχεται την άλλη και ας μη βιαστούμε να αφορίσουμε – για ακόμη μία φορά – την κρίση. Η κρίση – κάθε κρίση – θέλει να μας φέρει προ των ευθυνών μας. Ζητάει διάκριση, απόφαση, αλλαγή και ως εκ τούτου φέρνει απρόβλεπτες εξελίξεις και έχει επίσης ένα ανώτερο νόημα, το οποίο σπανίως διακρίνεται στην αρχή.

Έτσι τουλάχιστον θεωρούσαν οι αρχαίοι σοφοί και διανοούμενοι. Στην ελληνική πνευματική παράδοση, κακές και καλές συγκυρίες – όλα, μα όλα, έφεραν τη σφραγίδα του «Δία». Ένα καταστροφικό γεγονός ερμηνευόταν συχνά ως κεραυνός του Ολύμπιου θεού. Και ας μη βιαστούμε να κατηγορήσουμε τους παλιούς για αδαημοσύνη ή για μοιρολατρεία.

Το να βλέπεις το «καλό», ένα κάποιο νόημα ή μια εξελικτική πρόκληση στο «κακό», στα δύσκολα ή ακόμη και στην καταστροφή δεν είναι μοιρολατρεία, ούτε αμάθεια! Τουναντίον, αποτελεί την ευφυέστερη μορφή προσαρμοστικότητας στη ζωή, το έναυσμα για ανάζητηση νοήματος στα γεγονότα και τέλος την αφορμή για ανάληψη μεγαλύτερης ατομικής ευθύνης.

Η επιτυχής διαχείριση της κρίσης που έχουμε μπροστά μας συλλογικά, δεν εξαντλείται φυσικά στην προμήθεια μάσκας, στο συχνό πλύσιμο των χεριών, ούτε την κατάλυση της κοινωνικής και οικονομικής ζωής. Όποιος νομίζει κάτι τέτοιο είναι πολύ περισσότερο επικίνδυνος για τη δημόσια υγεία από εκείνον που «δε φόρεσε τη μάσκα του» ή που «τόλμησε να βγει από το σπίτι του». Και σίγουρα καλό θα ήταν να ξανακούσει με προσοχή τα νηφάλια λόγια της κυρίας Μέρκελ και των επιστημονικών συμβούλων της.

«Εκτιμάται ότι 60-70% του πληθυσμού θα νοσήσει», και αυτό είναι το επόμενο στάδιο της κρίσης, το οποίο συντονισμένα θέλουμε να καθυστερήσουμε, κερδίζοντας χρόνο. Δεν υπάρχει θεραπεία ή εμβόλιο, αλλά ακόμη και αν σχετικά σύντομα υπάρξει, η ανθρωπότητα γνωρίζει πλέον ότι το εμβόλιο χρειάζεται χρόνο για να αναπτυχθεί και αφορά έναν συγκεκριμένο τύπο ιού. Άρα, δεν προσφέρει ούτε άμεση, ούτε εσαεί προστασία. Στον επόμενο “sars”, φτου και από την αρχή.. Και ότι οι ιοί γίνονται όλο πιο επιθετικοί και ανθεκτικοί, δε μας συμφέρει επίσης καθόλου.

Άρα, δε μπορούμε να βασιζόμαστε απλώς και μόνο σε μια τέτοιου τύπου διαχείριση, όπως κάναμε ως τώρα. Θα ήταν ανεύθυνο και κοντόφθαλμο, γιατί η αποτελεσματική διαχείριση ενός προβλήματος πρέπει να συνοδεύεται και από μια μακροπρόθεσμη στρατηγική θεώρησή του. Αυτό διδάσκει τουλάχιστον η σύγχρονη επιστήμη του Management.

Ερμηνεύοντας την ατομική ευθύνη ως προς την πανδημία των ημερών μας, μια σοβαρή, υπεύθυνη και ολιστική προσέγγιση θα χρειαστεί να αναζητηθεί συλλογικά και να υποστηριχθεί από τον καθένα μας ξεχωριστά, όταν το πρώτο στάδιο της πανδημίας έχει παρέλθει, αλλά γιατί όχι παράλληλα και από τώρα – από την αρχή!

Αντί να καταπολεμήσουμε το κακό, ας επενδύσουμε στο καλό. Αντί να παίζουμε επ’ άπειρο κρυφτούλι με αόρατους μικροσκοπικούς εχθρούς, ας ενισχύσουμε την υγεία μας, το σθένος μας, την ανοσοποίησή μας. Ας αφιερώσουμε όλοι λίγοι ώρα παραπάνω κάθε ημέρα για καλή διατροφή, καλή παρέα, καλή ψυχολογία, δημιουργική εργασία, πιο ισορροπημένες σχέσεις.

Η καλή σωματική υγεία και η φυσική ανοσοποίηση συνδέονται με ολόκληρη την ύπαρξη μας, με τα συναισθήματα, με τις σκέψεις μας.. Μια ολιστική θέαση των πραγμάτων αποκαλύπτει εύκολα πόσο αντιπαραγωγική ή και θανατηφόρα μπορεί να γίνει η διασπορά του πανικού και η διαρκής έμφαση στα ποσοστά θνησιμότητας, αντί για τα ποσοστά ίασης, τα οποία είναι συντριπτικά!

Ο φόβος αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα και ως εκ τούτου αποτελεί παράγοντα αύξησης της θνησιμότητας. Καθένας που τον μεταδίδει επηρεάζει τους συνανθρώπους του σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από έναν φορέα κορωνοιού. Κι εκεί η ατομική ευθύνη απουσιάζει!

Αυτή είναι μια ευρεία θεώρηση της υγείας και ταυτόχρονα της ατομικής ευθύνης. Και είναι η ώρα της!

 

Ανδρέας Παλαιολόγος

Πρώτη δημοσίευση στην Εναλλακτική Δράση

Ετικέτες: ατομική ευθύνη, ολιστική προσέγγιση, Υγεία
X